Hulpmiddelen en vergoedingen

Een hulpmiddel of woningaanpassing aanvragen voelt vaak als een doolhof. Je weet meestal wel wat er nodig is. Een beugel bij het toilet. Een drempel die weg moet. Misschien een traplift. Maar wie betaalt dat? En bij welk loket moet je zijn? Wat als je iets verkeerd doet? Het is heel normaal als je hier tegenop ziet. Zeker als je al veel voor iemand zorgt.

Daarom leggen we het rustig uit. Zodra je weet welke routes er zijn en in welke volgorde je ze doet, valt er veel spanning weg. Je hoeft niet alles in één keer te overzien. Stap voor stap kom je er wel. En je staat er niet alleen voor.

Wat zijn hulpmiddelen eigenlijk?

Het woord “hulpmiddel” klinkt groot. Maar vaak gaat het om iets heel gewoons. Iets wat het dagelijks leven veiliger of makkelijker maakt. Soms is dat klein. Soms is het een grotere verandering in huis. Dit zijn de soorten die er zijn:

Eenvoudige hulpmiddelen en loophulpen — zoals een rollator, een rolstoel of beugels om je aan vast te houden.
Aanpassingen aan de woning — zoals een drempelhulp, zodat je naaste niet struikelt. Of een traplift. Of een aangepaste badkamer waar je veilig kunt douchen.
Slimme technologie thuis (domotica) — zoals bewegingssensoren, valdetectie, een GPS-tracker voor iemand met dementie, een noodknop of een elektronisch deurslot.
Slimme medicijnhulp — zoals een medicijndispenser of een spraakassistent. Die helpt om aan medicijnen en afspraken te denken. Sommige systemen geven jou als mantelzorger zelfs een seintje als er iets niet klopt. Bijvoorbeeld bij een val.

Deze technologie kan je werk echt lichter maken. Je hoeft niet meer overal zelf op te letten. Een sensor of een app neemt een deel van dat “altijd alert zijn” van je over. Wil je weten of zoiets bij jullie past? Begin klein. Kies één hulpmiddel voor één probleem dat steeds terugkomt. Dat geeft vaak al veel rust.

Waar vraag ik een hulpmiddel of woningaanpassing aan?

Hier lopen de meeste mensen vast. Daarom nemen we er even de tijd voor. Welk loket je nodig hebt, hangt af van wát je nodig hebt. Er zijn grofweg drie routes.

Route 1: je gemeente (de Wmo)

De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) helpt mensen om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen. De gemeente voert deze wet uit. Dit is de route voor de meeste hulpmiddelen en aanpassingen in en om het huis. Onder de Wmo valt onder andere:

loophulpen, zoals een rolstoel;
aanpassingen in huis, zoals beugels, drempelhulpen, een traplift of een aangepaste badkamer;
hulp in het huishouden, begeleiding en dagbesteding;
respijtzorg: iemand neemt de zorg tijdelijk van je over, zodat jij als mantelzorger even op adem kunt komen.

Aanvragen gaat zo:

Neem contact op met het Wmo-loket of het sociaal wijkteam van je gemeente.
Daarna volgt een keukentafelgesprek. Dat is een rustig gesprek met een Wmo-consulent. Een consulent is een medewerker van de gemeente. Jullie praten over je situatie en over wat je nodig hebt. Schrik niet van het woord — het is gewoon een gesprek aan tafel.
De consulent maakt samen met jou een ondersteuningsplan. Dat is een plan met de hulp die je krijgt.
Je kiest zelf hoe je de hulp regelt. Bij zorg in natura regelt de gemeente het voor je. Bij een persoonsgebonden budget (PGB) krijg je een bedrag en regel je de zorg zelf.

Voor hulp via de Wmo betaal je soms een eigen bijdrage. Dat is een deel van de kosten dat je zelf betaalt. Dit loopt via het CAK. Vraag in het gesprek gerust wat dit voor jullie betekent. Dan weet je van tevoren waar je aan toe bent.

Route 2: je zorgverzekering (de Zvw)

Sommige zorg hoort niet bij de gemeente. Die hoort bij je zorgverzekering (Zorgverzekeringswet, Zvw). Het gaat dan vooral om verpleging en verzorging thuis. Dat noemen we thuiszorg. Heb je dat nodig? Dan is dit je route:

Bel je huisarts. Die verwijst je door of regelt een indicatie. Een indicatie is een besluit dat je recht hebt op zorg.
Een wijkverpleegkundige komt bij je thuis kijken wat er nodig is. Een verwijsbrief is niet altijd nodig. Je mag een thuiszorgorganisatie ook zelf bellen.
Samen maken jullie een zorgplan. Daarna start de zorg.

Thuiszorg wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Voor de wijkverpleging zelf betaal je géén eigen risico. Het eigen risico is het bedrag dat je eerst zelf betaalt voordat de verzekering betaalt. Let op: voor andere zorg uit de basisverzekering telt je eigen risico soms wél mee.

Route 3: de Wlz (alleen bij zware, blijvende zorg)

Heeft je naaste dag en nacht zware zorg nodig, en blijft dat zo? Dan kan de zorg onder de Wet langdurige zorg (Wlz) vallen. Dat is een aparte route, met een eigen indicatie. Woont je naaste thuis en is er een hulpmiddel of aanpassing nodig? Dan zijn de gemeente (Wmo) en de zorgverzekering (Zvw) meestal de eerste routes.

Vind je het lastig om te bepalen bij welk loket je moet zijn? Dat is heel normaal. Bijna niemand ziet meteen het verschil tussen deze wetten. En je hoeft het niet alleen uit te zoeken. Kijk bij Hulp in de buurt op deze site. Daar vind je een organisatie bij jou in de buurt die met je meedenkt.

De gouden regel: vraag het altijd éérst aan

Dit is het belangrijkste uit dit artikel. Daarom zetten we het apart en in dikgedrukte letters:

> Vraag een woningaanpassing of hulpmiddel altijd eerst aan. Wacht op de goedkeuring voordat je iets koopt of laat aanleggen. Achteraf krijg je de kosten niet terug.

Veel mensen maken deze fout, met de beste bedoelingen. Je wilt het snel goed regelen voor je naaste. Dus koop je vast die traplift. Of je laat de badkamer alvast aanpassen. En daarna blijkt: de gemeente vergoedt het niet meer, juist omdat het al klaar is. Je haast is begrijpelijk. Maar doe eerst de aanvraag. Wacht op het groene licht. Geef pas daarna de opdracht. Dat beetje geduld kan je veel geld besparen.

En een mantelzorgwoning dan?

Wil je dichter bij je naaste wonen? Of samen op één plek? Dan kun je denken aan een mantelzorgwoning. Dat is een tijdelijke woning op hetzelfde erf of adres. Soms heb je daar geen vergunning voor nodig. Maar de regels zijn per gemeente anders. Vraag het daarom altijd eerst na bij je eigen gemeente, voordat je iets plaatst. Ook hier geldt: eerst vragen, dan doen.

Hoe weet ik wat ik nodig heb?

Misschien twijfel je of een hulpmiddel wel nodig is. Of het voelt als “aanstellen”. Dat gevoel mag er zijn. Maar laat het je niet tegenhouden. Een hulpmiddel helpt juist. Het houdt jou en je naaste langer veilig en zelfstandig.

Weet je niet waar je moet beginnen? Je hoeft niet alles zelf uit te zoeken. In het keukentafelgesprek denkt de consulent met je mee over wat past. En het helpt om ook naar jezelf te kijken. Hoe zwaar heb je het eigenlijk? Soms merk je dan dat een slim hulpmiddel of wat extra hulp precies is wat je miste.

Grote geldzaken laten we hier rusten. Denk aan de jaarlijkse mantelzorgwaardering, een PGB of belastingaftrek. De mantelzorgwaardering is een jaarlijks blijk van waardering voor wat jij als mantelzorger doet. Deze dingen horen bij een ander artikel over financiële ondersteuning. Fijn om te weten dat ze bestaan. Kijk er verder naar als de hulpmiddelen zelf geregeld zijn.

Even samenvatten

Hulpmiddelen gaan van eenvoudig (rollator, beugels) tot grotere ingrepen (traplift, aangepaste badkamer). En er is slimme technologie thuis (sensoren, medicijndispenser, noodknop).
Er zijn drie routes. De gemeente (Wmo) voor aanpassingen in huis en voorzieningen. Je zorgverzekering (Zvw) voor verpleging en verzorging thuis. En soms de Wlz bij zware, blijvende zorg.
Een aanvraag bij de Wmo begint met contact met het Wmo-loket. Daarna volgt een keukentafelgesprek.
De gouden regel: vraag een woningaanpassing áltijd eerst aan en wacht op goedkeuring. Achteraf krijg je geen vergoeding.
Een mantelzorgwoning kan soms zonder vergunning. Maar de regels zijn per gemeente anders. Vraag het altijd eerst na.

Wat nu?

Zet vandaag één kleine stap. Bel of mail het Wmo-loket van je gemeente. Vraag een keukentafelgesprek aan voor het hulpmiddel of de aanpassing die je in gedachten hebt. Weet je nog niet welke route bij jou past? Of wil je dat iemand met je meedenkt? Kijk dan bij Hulp in de buurt op deze site. Daar vind je een organisatie bij jou in de buurt. En onthoud: eerst aanvragen, dan pas kopen of laten aanleggen.

Geldzaken en vergoedingen

Zorgen voor iemand die je liefhebt, kost tijd en energie. Maar het kost vaak ook geld. Misschien rijd je heen en weer. Misschien schiet je boodschappen voor. Of je gaat minder werken om er te kunnen zijn. Zo merk je opeens dat zorg ook iets met je geld doet. Het wordt krap. Of je maakt je zorgen of je het volhoudt.

Als die geldzorgen er nog bovenop komen, kan dat zwaar voelen. Je hoofd zit al vol met de zorg zelf. En dan moet je ook nog uitzoeken op welke regelingen je recht hebt. Er zijn veel regelingen: toeslagen, vergoedingen, aftrekposten en loketten. Dat is een heel woud. Ken je het niet, dan raak je er makkelijk in verdwaald.

Goed om te weten: je hoeft dit niet in één keer te snappen. Je hoeft het ook niet alleen uit te zoeken. Er zijn regelingen die er juist zijn voor mantelzorgers zoals jij. En er is hulp om uit te vinden waar je recht op hebt. In dit artikel zetten we het rustig op een rij. Zo wordt het weer behapbaar.

Welke vergoedingen zijn er voor mantelzorgers?

Mantelzorg is meestal onbetaald. Je doet het uit liefde of betrokkenheid, niet voor het geld. Toch zijn er een paar regelingen. Die kunnen je financieel een steuntje in de rug geven. Niet alles geldt voor iedereen. En het hoeft ook niet allemaal tegelijk. Begin met wat het beste bij jouw situatie past.

Hieronder lopen we de regelingen langs. We beginnen met de regeling die het makkelijkst is om aan te vragen. Daarna komen de stappen die wat meer uitzoekwerk vragen. Lees rustig mee. En kijk wat voor jou kan kloppen.

Wat is de mantelzorgwaardering en hoe vraag ik die aan?

De mantelzorgwaardering is een jaarlijks bedankje voor wat jij doet. Veel gemeenten geven dit. Zo laten ze zien dat ze jouw werk zien en waarderen. De vorm verschilt per gemeente. Soms is het een geldbedrag. Soms een cadeaubon. En soms bijvoorbeeld een gratis cursus.

Let op één ding. Je vraagt de mantelzorgwaardering aan bij de gemeente waar je naaste woont. Dat is dus niet altijd je eigen gemeente. Zorg je voor een ouder in een andere plaats? Dan meld je je daar aan.

Aanvragen gaat zo:

Neem contact op met het Wmo-loket van de gemeente waar je naaste woont. Wmo staat voor Wet maatschappelijke ondersteuning. Dat is de regeling waarmee de gemeente mensen helpt om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen.
Vraag naar de mantelzorgwaardering. En vraag hoe je je kunt aanmelden. Vaak kan dat online met je DigiD, of via de telefoon.
Je hoort dan wat de voorwaarden zijn. En je hoort in welke vorm je de waardering krijgt.

Ben je niet tevreden over de mantelzorgwaardering? Of weet je niet of je gemeente er een heeft? Geef dat dan aan bij de gemeente zelf. Of vraag het na bij de MantelzorgLijn. Dat is een landelijke telefoonlijn. Je kunt daar gratis terecht met al je vragen over mantelzorg.

Kan ik zorgkosten aftrekken van de belasting?

Mantelzorg kan ook op andere manieren geld kosten. Soms maak je kosten voor je naaste. Een deel daarvan kun je soms terugkrijgen via de belasting.

Woont je naaste bij jou in huis? En maak je hoge zorgkosten? Dan kun je die zorgkosten misschien aftrekken bij je belastingaangifte. Denk aan medicijnen of bepaalde hulpmiddelen. Of aan ziekenbezoek als je naaste in het ziekenhuis ligt. Let op: reiskosten voor de gewone mantelzorg kun je meestal niet aftrekken. Alleen reiskosten voor ziekenbezoek in het ziekenhuis tellen soms wel mee.

Hulpmiddelen voor je naaste, zoals een rolstoel of een aanpassing in huis, gaan vaak via een aparte regeling. Dat is de Wmo. Een ander artikel op deze site legt dat verder uit. Voor nu is dit genoeg om te weten: hulpmiddelen hoef je meestal niet zelf te betalen. En je vraagt ze apart aan.

Word ik betaald als ik via een PGB zorg?

Soms kun je wel betaald worden voor je zorg. Heeft je naaste een Persoonsgebonden Budget (PGB)? Dat is een geldbedrag waarmee iemand zelf zorg kan inkopen. Dat geld komt bijvoorbeeld uit de Wmo, de Zorgverzekeringswet of de Wet langdurige zorg. Met dat budget kan je naaste jou betalen voor de zorg die je geeft.

Je legt dan samen vast wat je doet. En je legt vast wat je daarvoor krijgt. Dat gebeurt in een zorgovereenkomst. Word je op deze manier betaald? Dan geef je dat geld op bij je belastingaangifte. Daar gelden aparte regels voor. Laat je hier daarom goed over informeren.

Wat als ik financieel in de knel kom?

Soms is er niet één grote kostenpost. Maar alles bij elkaar telt op. Je werkt minder. De kosten lopen op. En zo krijg je het financieel echt zwaar. Dat overkomt meer mantelzorgers dan je denkt. Je hoeft je er niet voor te schamen.

Kom je door de mantelzorg financieel in de knel? Dan kun je bijzondere bijstand aanvragen bij de gemeente. Dat is extra geld voor bijzondere kosten die je zelf niet kunt betalen. De gemeente kijkt dan naar jouw situatie. Het Wmo-loket of het sociaal wijkteam vertelt je hoe je dit aanvraagt.

Hoe weet ik op welke regelingen ik recht heb?

Misschien duizelt het je nu een beetje. Mantelzorgwaardering, belastingaftrek, PGB, bijzondere bijstand: het is veel. Het is logisch als je door de bomen het bos niet meer ziet. Maar het goede nieuws is: je hoeft dit niet in je eentje uit te zoeken.

Een mantelzorgmakelaar helpt je hier juist bij. Deze persoon kent de regelingen. Hij of zij zoekt voor jou uit waar je recht op hebt. En hoe je het aanvraagt. Zo neemt een mantelzorgmakelaar het regelwerk uit handen: het uitzoeken, de papieren en de aanvragen. Precies de dingen die veel tijd en energie kosten als je er alleen voor staat.

Het mooie is dat deze hulp vaak gratis is. Je vraagt een mantelzorgmakelaar aan via je gemeente. Of via een steunpunt voor mantelzorgers bij jou in de buurt.

Naast de mantelzorgmakelaar zijn er nog meer mensen die met je mee kunnen denken:

Een mantelzorgconsulent is een adviseur speciaal voor mantelzorgers. Je kunt bij hem of haar terecht voor advies en begeleiding bij jouw situatie.
Een onafhankelijk cliëntondersteuner helpt je gratis op weg in de wereld van zorg en regelingen. Dat kan voor jezelf zijn of voor je naaste. Ook deze hulp regel je via de gemeente.

Wil je liever eerst even je vragen stellen? Of je verhaal kwijt? De MantelzorgLijn staat elke dag voor je klaar. Voor informatie en een luisterend oor. En weet je niet goed waar je moet beginnen? Kijk dan bij Hulp in de buurt op deze site. Daar vind je organisaties bij jou in de regio die je verder kunnen helpen.

Even samenvatten

Mantelzorg is meestal onbetaald. Maar er zijn regelingen die je financieel kunnen ondersteunen.
De mantelzorgwaardering is een jaarlijks bedankje van de gemeente. Je vraagt die aan bij het Wmo-loket van de gemeente waar je naaste woont.
Maak je hoge zorgkosten voor een naaste die bij je in huis woont? Dan kun je soms zorgkosten aftrekken van de belasting. Heeft je naaste een PGB? Dan kun je daarmee betaald worden voor je zorg.
Kom je financieel in de knel? Dan kun je bijzondere bijstand aanvragen bij de gemeente.
Een mantelzorgmakelaar zoekt voor jou uit waar je recht op hebt. En neemt het regelwerk uit handen, vaak gratis.

Wat nu?

Begin met één stap. Dan wordt het meteen overzichtelijker. De makkelijkste eerste stap is meestal de mantelzorgwaardering. Neem contact op met het Wmo-loket van de gemeente waar je naaste woont. En vraag hoe je je kunt aanmelden.

Voel je dat je hulp kunt gebruiken bij het uitzoeken van alle regelingen? Vraag dan een mantelzorgmakelaar aan via je gemeente of een mantelzorgsteunpunt. Wil je liever eerst even overleggen? Dan kun je bellen met de MantelzorgLijn. En kijk gerust bij Hulp in de buurt op deze site voor organisaties bij jou in de regio. Je hoeft het niet alleen uit te zoeken.