Levenstestament mantelzorg: wat regel je op tijd?

Als mantelzorger wil je dingen liever goed geregeld hebben vóór er iets misgaat. Een levenstestament helpt om vast te leggen wie namens je naaste mag handelen als dat later niet meer zelf kan. Zo houd je meer overzicht bij geldzaken, zorg en afspraken.

Wat is het verschil tussen een levenstestament en een testament?

Een levenstestament gebruik je voor later, als je zelf niet meer goed kunt beslissen. Je legt er vast wie dan namens jou keuzes mag maken. Dat kan gaan over geld, zorg, medische keuzes en persoonlijke wensen.

Een testament werkt pas na je overlijden. Dat is dus iets anders. In een levenstestament kun je ook verschillende mensen kiezen voor verschillende taken. Je kunt zelfs iemand laten meekijken als toezichthouder.

Wat kun je nu al vastleggen voor later?

Denk eerst na over wat je geregeld wilt hebben. Neem je aantekeningen mee naar de notaris. De notaris kijkt of je begrijpt wat de gevolgen zijn, zet alles juridisch op papier en laat het registreren.

Wanneer past een volmacht, bewind, mentorschap of curatele?

Als je naaste zelf nog kan beslissen, is een machtiging of volmacht de lichtere weg. Dat kan ook online via DigiD Machtigen of bij de bank. Dan blijft je naaste zelf aan het roer.

Lukt zelf beslissen niet meer, dan zijn er zwaardere maatregelen via de kantonrechter. Bewind gaat over geldzaken, mentorschap over persoonlijke zaken zoals zorg, en curatele over allebei samen. Begin met wat het lichtste past bij de situatie.

Wat betekent wilsbekwaam of wilsonbekwaam?

Iemand is wilsbekwaam als die zelf een beslissing kan nemen. Wilsonbekwaam betekent dat iemand een bepaalde beslissing niet meer goed kan nemen. Dat geldt steeds per onderwerp, niet meteen voor alles.

Een deskundige, meestal een arts, beoordeelt dat. Als iemand voor een onderwerp wilsonbekwaam is, legt de zorgverlener vast waar dat niet meer lukt. Bespreek dit op tijd met je huisarts, zodat wensen op tijd besproken kunnen worden.

Wie beslist over zorg en medisch meebeslissen?

Als je naaste zelf niet meer kan beslissen over een behandeling, volgt de arts een vaste volgorde. Eerst kijkt de arts naar een door de rechter benoemde vertegenwoordiger, zoals een curator of mentor. Is die er niet, dan telt een schriftelijk gemachtigde uit bijvoorbeeld een levenstestament.

Daarna komen achtereenvolgens de echtgenoot of partner, een ouder, een kind en tot slot een broer of zus. De vertegenwoordiger beslist zoveel mogelijk zoals je naaste het zelf gewild zou hebben. Mag je meekijken terwijl je naaste nog kan beslissen, dan is toestemming nodig, liefst op papier.

Hoe begin je het gesprek op tijd?

Begin liever te vroeg dan te laat. Zo’n gesprek kan gaan over zorg, behandeling en afscheid. Het hoeft niet lang te zijn. Soms is een kwartier al genoeg.

Vindt je naaste praten moeilijk? Dan kan een persoonlijke brief of een wensenboekje helpen. Praat erover met jou, met andere familie en met de arts.

Wat kun je daarna doen?

Zet wensen zo vroeg mogelijk op papier, zodat er later minder twijfel is. Bij geldzaken, zorg en medische keuzes helpt het om nu al vast te leggen wie wat mag doen. Neem je aantekeningen mee als je naar de notaris gaat.

Woont je naaste in een zorginstelling, dan hoort er een zorgplan te zijn. Daarin staan de afspraken over zorg, ondersteuning, de dagindeling en jouw rol als mantelzorger. Schrijf van tevoren je vragen op, zodat je goed voorbereid bent.